Christine Của Thụy Điển: Nữ Hoàng Từ Chối Làm Phụ Nữ

Có những nhân vật lịch sử khiến hậu thế không biết nên ngưỡng mộ hay lên án. Christine của Thụy Điển chính là một trong số đó — một thiên tài lập dị, một quân vương phi thường, và một con người đầy mâu thuẫn đến mức khó tin. Câu chuyện của bà bắt đầu bằng sự từ chối, và kết thúc cũng bằng sự từ chối — từ chối làm vợ, từ chối làm mẹ, thậm chí từ chối làm chính mình.

Đứa Trẻ "Quái Dị" Của Hoàng Gia

Ngày 18 tháng 12 năm 1626, tại Stockholm, Hoàng hậu Marie-Éléonore chờ đợi giây phút lâm bồn trong háo hức. Các nhà chiêm tinh đã hứa hẹn một hoàng tử. Nhưng đứa trẻ ra đời lại là con gái — da sẫm màu, người phủ lông tơ, giọng khóc khàn khàn như tiếng đàn ông. "Ta không muốn một con quái vật như vậy!" — bà mẹ thốt lên thất vọng.

Quốc vương Gustave-Adolphe, ngược lại, nhanh chóng nguôi ngoai. Ông là một anh hùng thực sự: vóc dáng cao lớn, bộ râu vàng óng, vừa dũng mãnh trong chiến trận vừa nhân hậu trong thời bình. Ông thông thạo nhiều ngôn ngữ và không bao giờ di chuyển mà thiếu tủ sách cá nhân. Nhìn xa trông rộng, ngay từ năm 1627, ông đã vận động để vương miện Thụy Điển có thể truyền cho phụ nữ — và chính thức đặt danh hiệu cho con gái không phải là "nữ hoàng" mà là "nhà vua" của Thụy Điển.

Bi kịch ập đến ngày 6 tháng 11 năm 1632: Gustave-Adolphe tử trận tại Lützen, khi Christine chưa đầy sáu tuổi. Ông để lại cho con gái một hội đồng nhiếp chính do đại thần tài ba Axel Oxenstierna — "Richelieu của Thụy Điển" — lãnh đạo.

Ba Năm Địa Ngục Bên Người Mẹ Điên Loạn

Trước khi Oxenstierna can thiệp, Christine phải trải qua ba năm ám ảnh bên cạnh người mẹ suy sụp hoàn toàn vì đau thương. Marie-Éléonore bọc toàn bộ căn phòng bằng vải đen từ sàn đến trần, bịt kín cửa sổ, và treo lơ lửng phía trên giường một chiếc hộp vàng đựng trái tim ướp xác của người chồng quá cố — thứ mà bà hằng ngày lấy xuống ôm vào lòng khóc nức nở. Bà bắt Christine ngủ chung giường và quanh quẩn trong bóng tối suốt ngày. Chính Oxenstierna phải ra tay mới giải thoát được đứa trẻ khỏi địa ngục đó.

Mười Năm Rèn Giũa Theo Khuôn Đàn Ông

Hội đồng nhiếp chính bắt tay vào sứ mệnh lớn: nuôi dạy Christine như một cậu bé, đúng theo di nguyện của cha cô. Suốt mười năm, cả nước Thụy Điển dõi theo sự trưởng thành của nữ quân vương tương lai với niềm tự hào. Christine học tiếng Latin, tiếng Hy Lạp, toán học, rồi thông thạo tổng cộng tám ngoại ngữ. Cô cắt giảm giấc ngủ để học, bỏ ăn bỏ uống, và có thể tranh luận triết học ngang ngửa với các thầy giáo của mình.

Nhưng quá trình rèn luyện cực đoan đó, kết hợp với những vết thương tâm lý từ thuở ấu thơ, đã bẻ gãy điều gì đó bên trong cô. Người ta đã quá thành công trong việc biến Christine thành một người đàn ông.

Nữ Hoàng Như Không Ai Từng Thấy

Năm 18 tuổi, Christine chính thức nắm quyền lực, và kết quả vượt ngoài mọi kỳ vọng. Bàn tay lúc nào cũng bẩn, quần áo lôi thôi lếch thếch, chửi thề như lính thú, cưỡi ngựa điêu luyện, và bắn hạ thỏ chỉ một phát súng — Christine còn không giấu giếm sự khinh thường dành cho phụ nữ, tư tưởng của họ và những cuộc chuyện trò của họ. Gương mặt lưỡng tính, chiếc mũi khoằm, giọng nói trầm và chiều cao chỉ một mét rưỡi càng thêm phần bí ẩn. Bà mặc nửa nam nửa nữ, và mọi người đều mê mẩn.

Trong hồi ký tự thuật của mình, Christine viết về bản thân không chút nương tay: *"Ta đa nghi, hay ghen tị, tham vọng đến cực đoan, hay nổi giận, kiêu ngạo, thiếu kiên nhẫn, hay khinh bỉ, hay chế nhạo, không tin vào điều gì và ít sùng đạo."*

Được phong vương năm 1650, Christine cai trị theo cách riêng của mình. Bà chấm dứt Chiến tranh Ba Mươi Năm bằng Hiệp ước Westphalia, bổ nhiệm những người tài năng xuất thân thấp hèn vào các chức vụ đại sứ và thượng nghị sĩ, và biến triều đình thành trung tâm tụ họp của các học giả khắp châu Âu. Chính Christine đã thuyết phục được René Descartes đến Stockholm — chỉ để triệu kiến ông lúc năm giờ sáng giữa mùa đông giá lạnh để bàn triết học, và nhà tư tưởng vĩ đại qua đời vì viêm phổi chỉ ba tháng sau đó.

Vị Nữ Hoàng Tự Tước Bỏ Vương Miện

Nhưng Thụy Điển ngày càng bất an. Christine một mực từ chối kết hôn và sinh con nối dõi. Ngày 11 tháng 2 năm 1654, bà tuyên bố trước Thượng viện rằng bà thoái vị, nhường ngôi cho người anh họ Charles-Gustave. Hôm đó, người Thụy Điển khóc nức nở. Còn Christine — bà hân hoan đến mức không che giấu nổi. Bà rời đất nước không phải như một nữ hoàng, mà như một kẻ phiêu lưu, mang theo phần lớn kho báu hoàng gia — đến mức người kế vị chỉ còn tìm thấy trong cung điện hai tấm thảm cũ và một chiếc giường.

Cú Sảy Chân Không Thể Tha Thứ

Cuộc hành trình châu Âu của Christine bắt đầu đầy hứa hẹn. Bà công khai cải sang Công giáo tại Innsbruck năm 1655 — một chiến thắng lớn cho Giáo hội. Rome chào đón bà bằng đại lễ: đại bác nổ, kèn trống vang lừng, đoàn rước lộng lẫy. Tại Paris, chính vua Louis XIV đưa tay đỡ bà bước xuống từ xe ngựa.

Nhưng tất cả sụp đổ tháng 11 năm 1657, tại Fontainebleau. Tại đây, Christine ra lệnh giết chết lạnh lùng người sủng thần người Ý của mình — hầu tước Monaldeschi — vì bà nghi ngờ ông phản bội. Vụ ám sát này là điểm không thể quay lại: Christine vui vẻ bỗng trở thành Christine đẫm máu, và từ đó không còn nơi nào chào đón bà nữa.

Những Năm Cuối Đời Và Cái Chết Trong Lặng Lẽ

Ba mươi năm tiếp theo là chuỗi ngày sa sút với những dự án điên rồ — tái chiếm Thụy Điển, trở thành nữ hoàng Naples hoặc Ba Lan — và những lần trở về Rome liên tiếp, nơi bà cuối cùng định cư vĩnh viễn. Christine qua đời ngày 19 tháng 4 năm 1689, thọ 62 tuổi, sau khi ký mà không đọc một tờ di chúc trao toàn bộ tài sản cho người sủng thần cuối cùng — Hồng y Azzolini. Vatican an táng bà trong hầm mộ Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, bên cạnh các giáo hoàng.

Một Cuộc Đời Không Thể Phán Xét Dễ Dàng

Christine của Thụy Điển ra đi như cách bà sống: không tuân theo bất kỳ khuôn mẫu nào. Một học trò thiên tài, một kỵ sĩ bậc thầy, một quân vương vừa nam vừa nữ, một nhà chính trị tầm cỡ và một tâm hồn đa cảm — tất cả những phẩm chất vĩ đại đó bị che khuất, trước mắt hậu thế, bởi những phản bội, những thói quen bị coi là vô đạo đức, và vụ ám sát ghê tởm năm nào.

Lịch sử vẫn chưa thống nhất được cách nhìn về bà. Và có lẽ, đó chính xác là điều Christine của Thụy Điển muốn.